Vier keer bezoek

Jong bezoek
Rebecca Geskus, die inmiddels bezig is de duinen voor de Kaart te vilten, had een leuke club middelbare scholieren op bezoek. In het kader van hun opleiding konden ze punten scoren door meer te weten te komen over vilten, en zo kwamen ze bij Rebecca terecht.


En omdat Rebecca heel enthousiast is over de Kaart, leek het haar een leuk idee de scholieren ook de Kaart te laten bekijken. Konden ze meteen zien hoe duinen van vilt eruit zien.
Ik vond het ook een leuk idee, en aangezien het atelier van Rebecca tegenover de schuur ligt, was het een fluitje van een cent om het te realiseren. Een kwestie van de weg over steken en de schuur in duiken.

En voor je het weet vertel je over spinnen, hoe dat nou eigenlijk gaat, en leg je uit waarom Zuid Eierland en de huizen bij het Horntje er niet op staan. Deel je je plan over hoe het naar het museum vervoerd gaat worden en leg je uit hoe je denkt dat het ophangen zal gaan.
Ik voelde me helemaal een beetje docent.




Brandpreventie
Tja, dat moest ook nog gebeuren. Een brandwerend middel op de Kaart, orders van de brandweer. 
Een bedrijf uit Harderwijk stuurde ene Jan met spuit en al naar Texel om de klus te klaren.
Het was zo gepiept: binnen anderhalf uur zat het er op. 

Onderkant

Bovenkant

Met een dagje drogen zou het klaar moeten zijn, maar dat bleek anders.


Uit Amsterdam
Suus Cornelissen, een vriendin van mij uit Amsterdam, was overgekomen om een paar daagjes te helpen met het opsteken van de lappen breisels en vilt op het ijzeren frame. Daar konden we nog niet aan beginnen, omdat het werk nog steeds niet droog was. 
Gewapend met haarföhn en elektrisch kacheltje ging Suus dit euvel tel lijf.

Suus is polder Eierland aan het drogen

Nieuwjaarsbijeenkomst
Veel breisters, spinsters en naaisters hadden de Kaart al een tijd niet gezien en waren nieuwsgierig hoe het er bij stond. Ze kwamen met velen kijken.

Vlnr:Bertha, Tiny, Nel, Riek, Wil en Tineke, ter hoogte van De Koog.

Vlnr: Wil, Tineke en Christine bij de noordpunt van het eiland.

En daarna de weg oversteken, waar in het atelier van Rebecca Geskus hapjes en drankjes klaar stonden.

Vlnr: Jet, Ditte, Dora, Ineke.

Vlnr: Ineke, Grietje, Christine.

                                                    Een gezellige en inspirerende start voor 2012!

De dennen van zeewier

Het is al weer een paar maanden geleden, toen het s' morgens om half 8 nog licht en mooi weer was. Het strand is een fijne fietstocht door de duinen hier vandaan, en daar ging ik heen. Om zeewier te jutten. Verplicht, want het hoort 'gewoon' bij mijn werk. 

Van het zeewier wilde ik de dennen maken.

Er ging een (onderwater) wereld voor me open! Ik had er geen benul van dat er zoveel soorten zeewier waren: rood, groen, geel, met grote bobbels, met kleine bobbels, lange slieren, korte takjes, en vanalles daartussen in.

.

Door het te drogen wordt het heel donker, bijna zwart. En het slinkt enorm. Van de 6 volle vuilniszakken 'vers' wier zijn er zo'n 2 gedroogd overgebleven. 

Om het te preserveren heb ik het ondergedompeld in een stevige lak. 

Het was mijn bedoeling het op het groene stramien vast te naaien, maar dat werkte niet. Het gatengroen van het stramien was te lelijk zichtbaar. 

Gelukkig had Tiny Drijver mij enige tijd geleden een, door haar zelf gesponnen en gebreide, deken van bruine schapenwol gegeven. Ze wilde 'm zelf niet meer hebben en vroeg zich af of ik 'm kon gebruiken voor de Kaart. 

De deken doet nu dienst als ondergrond voor de dennen. De verschillende tinten bruin vormen een prachtige, natuurlijke bodem voor het donkere bos van zeewier.

Zeewier drogen

   Onderwaterplantage wordt bovenwater plantage. 

Wier wordt gelakt en op gebreide deken van Tiny aangebracht.

Dorpen van spiegels

De dorpen worden uit spiegels gesneden. Als diamantjes zullen ze schitteren in de warme wollen weilanden, dat is het idee tenminste.

Oudeschild

Er zit echter ook een conceptuele gedache achter. Op de Kaart ben ik uitgegaan van verschillende onderdelen en tijden. 
Zo stamt het oude land uit de oertijd, de duinen en het strand ontstonden gedurende de 13de eeuw. Het maken van de polders is begonnen rond 1362, waarvan polder Eierland, ingepolderd in 1835, de jongste is.


Door de dorpen in spiegels uit te voeren, zet ik ook deze tijd op de Kaart. Een spiegel laat tenslotte altijd het huidige moment, dat wat er voor de spiegel aanwezig is, het 'nu', zien. 

De kerken worden op Den Burg gemonteerd.

De spiegels zullen ook bewegelijkheid, van mensen die onder de Kaart bewegen, reflecteren. Daarom heb ik er voor gekozen juist de dorpen in spiegels uit te voeren, daar is de reuring tenslotte.




Op Texel heb ik geen glassnijder kunnen vinden die de klus kon klaren. Ik ben er voor uitgeweken naar Amsterdam, waar ik bij BEVO glaskunst, aan de H.J.E. Wenckenbachweg nr 3  terecht ben gekomen.


"Wat betekend BEVO eigenlijk?", vraag ik Willem van Oijen, als ik samen met hem het glasatelier inloop om de gesneden stukjes spiegel op te halen. "Bergman en van Oijen", antwoord hij, "mijn naam is van Oijen en Bergman was een vroegere partner".

Willem in zijn glasatelier

Het blijkt een familiebedrijf te zijn, Willem heeft het van zijn vader overgenomen, die er in 1947 mee is begonnen.
Glas bewerken heeft hij in de praktijk geleerd. Gewoon, door veel te doen. Glas snijden, zandstralen, smelten, het kan allemaal bij BEVO.
Ter plekke laat Willem hiervan een staaltje zien, als ik hem vraag of het mogelijk is een stukje van Oosterend door te snijden, zodat ik de kerk die er op komt aan het onderliggende hout vast kan schroeven. "Of een gat in boren", stelt hij voor.
We lopen naar de vaste boormachine, waar Willem het water voor de koeling aanzet en voorzichtig de grote boorkop op het kleine stukje Oosterend plaatst.
Het is een secuur werkje, waar hij geduld en goed aanvoelen voor in moet zetten.
Geduld omdat het, ondanks het geweld van water en ronddraaiend ijzer, langzaam gaat. Goed aanvoelen omdat als je er bijna doorheen bent er een kwetsbaar moment komt waarin het glas alsnog kan breken.
Maar Oosterend houdt stand, en is twee gaten rijker!


Terwijl we de stukjes spiegel inpakken gaat de telefoon. Een kennis geeft een reactie op een televisie uitzending van gisteren, waarin Willem werd geintervieuwd.
Er speelt het een en ander. BEVO en nog een paar bedrijfjes als ook de Hells Angels, allen gevestigd aan de Wenckenbachweg, worden weggesaneerd. De media aandacht gaat naar de Hells Angels, die een goede deal met de gemeente hebben gesloten. De kleine ondernemers die op het terrein hun brood moeten verdienen, worden aan hun lot overgelaten, zo lijkt het.
Willem zet zich in om zowel zijn eigen als de andere kleine bedrijfjes in de schijnwerpers van de media te krijgen.
Want in oktober 2012 staan de bulldozers voor zijn deur, en hij heeft nog geen goede, betaalbare ruimte kunnen vinden om zijn bedrijf voort te kunnen zetten.


Meer weten over BEVO en wat ze allemaal doen: http://www.bevoglaskunst.nl/

Zo, dat was het laatste berichtje van dit jaar.
Ik wens u een warm en schitterend 2012 toe!

Waardevol handwerk.

E

Het is niet iets wat ik meteen vanaf het begin al had bedacht, maar ik begin me steeds meer te realiseren hoe bijzonder het eigenlijk is dat de Kaart helemaal door handen gemaakt wordt.

Een echt handwerk dus.

Handwerk wat meest in de vrije tijd wordt gedaan, door mensen met hun eigen expertise in spinnen, wol verven, ijzerwerken, lassen, knopen, breien, vilten, naaien, figuurzagen, glassnijder, kleien, schilderen.

Ik geloof dat ik niks vergeten ben...

Meer dan veertig handen helpen of hebben reeds geholpen dit werk zijn uiteindelijke vorm te geven.

Handwerk dat zijn eigen, mensenlijke tijd neemt.

Het biedt een mooi tegenwicht tegen de snelle, technische tijd waarin wij hier, in het Westen, in verzeilt zijn geraakt.

En het ontspant, geeft rust en energie, verzet de zinnen, geeft ruimte voor meditatieve gedachten. Dat zijn de reacties van de mensen als ik ze vraag wat ze nou zo fijn vinden aan spinnen, breien, naaien...

Dit geeft bezieling aan het werk, en daarmee krijgt de Kaart er een extra dimensie bij, vind ik zelf.

Eigenlijk wel een mooie gedachte, die ik  graag met u wil delen, op deze donkere, stille Kerstavond.

Op de tv.

En dan wordt je zomaar gebeld door RTV Noord Holland. Ze waren getipt door een vriendin van me, en wilden een stukje over de Kaart maken. Meteen de volgende dag al, als dat kon.

Ik legde het Riek voor, die het weer meenam de breiclub in.
Dat leverde de volgende dag vier televisiesterren op: Riek, Corrie en Wil, en ik.

Jarno, de camjo (cameraman en journalist in 1 ) aan het werk in de schuur.

Op dinsdag 13 december werd het uitgezonden, op RTV Noord Holland, in Holland Diep.

Dit is de link:
http://www.rtvnh.nl/uitzending-gemist/tv/225/34455/Noord-Hollands+Diep
Het stukje over de Kaart is te vinden vlak voor de helft in het programma, na de reportage over de vermiste Kelly.

Laatste 'grondwerk', eerste details

Bertha Brouwer heeft meegeholpen het 'grondwerk' voor de kaart te realiseren: ze heeft gebreid en de breisels op het stramien genaaid

Ontheemd en breien.
"Als ik de maten had zou ik 't zo kunnen breien", lacht Bertha Brouwer me toe terwijl ze me een plaatje van gebreide mannenonderbroek laat zien.
Ze heeft plaatje van een van haar kleinkinderen gekregen, die het weer van internet had geplukt. Echt iets voor zijn oma.

Bertha is geboren in Oudeschild. Toen ze na jaren in Oosterend gewoond te hebben weer naar Oudeschild terug verhuisde, heeft ze zich er ontheemd gevoeld. Er was in de tussentijd een hele generatie 'Skillers' geboren en getogen die ze niet kende. 
Want je kwam niet meer in Oudeschild als je in Oosterend woonde. Nou ja, een keertje wist ze nog wel. Met de kinderwagen, lopend, van Oosterend naar Oudeschild, op bezoek.
Eigenlijk heeft ze zich twee keer ontheemd gevoeld, eerst toen ze naar Oosterend 'emigreerde', en later toen ze 'terug-emigreerde' naar Oudeschild. De dorpen waren eilandjes op zich zelf.
Zo was dat, in die tijd.

Bertha in een zelfgebreide jas.

Bertha houdt van breien, het ontspant haar. Ze heeft altijd iets op de pennen, haalt brei-patronen en ideeën overal vandaan. Als vrijwilligster in het Maritiem en Juttersmuseum laat ze bezoekers zien hoe je sokken op vier pennen breit. Onder het breien door verteld ze prachtige verhalen over het wel en wee van vroegere tijden. Met recht kan je zeggen dat praten en breien een specialiteit van haar is.

Bertha breit ook voor de kerk: kussens, huissloffen, en babysokjes van haar hand worden s' zomers op zondagen in de Zeemanskerk verkocht.
En in de toekomst wellicht ook mannenonderbroeken op bestelling? Wel eerst even de maten doorgeven aan Bertha!

Als kind was ze vaak te vinden op de helling bij haar vader, die scheepstimmerman was.
Daar was ze gewend om te gaan met de knechten, en later, toen ze een baan kreeg bij de post, wist ze zich goed staande te houden tussen de postlopers.
Bertha kan prachtig vertellen, over bijzondere, grappige, gekke gewoontes en gebeurtenissen van vroeger, en over Oudeschild. Want daar is ze geboren.

Ze verteld over het werk dat haar vader deed: hoe hij vlas tussen de naden in de houten boten pikte, om ze waterdicht te maken. Breeuwen en pikken.
We leggen een link tussen mannenhandwerk en vrouwenhandwerk. Hoe al die stoere vissers ook netten kunnen boeten, knopen. Eigenlijk ook een breien, haken, maar als het die namen krijgt weer 'typisch vrouwenwerk' genoemd wordt.
Want hoewel ze goed met mannen kan, is ze een heuse ster in 'vrouwenwerk': breien, haken, naaien, het is er met de paplepel ingegoten door haar oma en haar moeder.
Ze heeft altijd iets op de pennen, en als ik haar vraag wat ze daar zo prettig aan vindt zegt ze: "het ontspant me, breien".

In het Maritiem & Jutters Museum weet ze haar talenten goed te combineren. Als vrijwilligster breit ze er sokken op vier pennen en verhaald de bezoekers al breiend over het wel en wee uit vroegere tijden.

Snel en langzaam.
"Recht toe recht aan, en niet te ingewikkeld", zegt Ditte Stolk, als ik haar vraag wat ze leuk vindt aan breien, "en die pennen nummer 15 waar ik mee moest breien voor de Kaart vond ik helemaal fijn. Lekker opschieten, daar hou ik van".

Ditte met een gevilt slofje.

Sinds enkele jaren woont Ditte definitief op Texel. Al enige tijd daarvoor had ze een caravan vlak onder de vuurtoren staan, waar ze regelmatig vanuit Rotterdam naar toe kwam.
Daar, in het hoge noorden van het eiland, wist ze enkele nieuwsgierige jongetjes uit de polder te interesseren voor het maken van vilt, ook een hobby van haar. Zachte schapen haren in patroon leggen, bubbeltjes plastic  eroverheen, warm water met zachte zeep erover en lang en rustig wrijven tot het een heuse lap wordt. De kinderen vonden het geweldig om te doen en keken er naar uit als Ditte weer zou komen. Het samen met Ditte vilten leek een warme toevoeging in hun dagelijkse leven van meehelpen op de boerderij en door weer en wind het lange eind naar school toe fietsen.

Het langzame vilten lijkt een tegenstelling tot het snelle breien. Ditte moet zich er ook even toe zetten, maar als ze dat eenmaal heeft gedaan vindt ze het heerlijk om te doen en werkt het meditatief voor haar.
Op www.slofjesvanditte.nl is meer te vinden over het viltwerk van Ditte.
Om een slofje te vilten moet ze vier uur wrijven, en ja, eigenlijk had ze liever dat het in 1 uur al klaar zou zijn...

Inmiddels is Ditte voor de Kaart begonnen met het schilderen van de dorpen.

Natuur en keramiek.

"Als mensen me vragen wat voor vogel het is zeg ik altijd "een roepie-roepie vogel"", zegt Truus Hoogenbosch, "want standaard vogels maken dat doe ik niet".
Truus is verslaafd aan keramiek maken, zegt ze zelf, en een van haar favoriete onderwerpen is vogels.

Truus in haar atelier

Tijdens haar opleiding als kleuterleidster had ze altijd de hoogste cijfers voor de creatieve vakken. Ze heeft van alles gedaan: wandkleden gemaakt, aquarelleren, tekenen. En hoewel ze op de breiclub van Oudeschild zit, breit ze niet. Vroeger wel, nou ja, ze heeft toen wel flink aan de sok die ze op de pennen had getrokken om hem langer te maken...

Truus houdt van de natuur, dat is ook wat ze opzoekt als ze op reis gaat.
Zo is ze op Shri Lanka geweest, heeft door een sieraden maker die daar aan het strand woonde een ring laten maken en met locale mensen contact gehad.
Twee weken na haar thuiskomst brak de tsunami uit. Ze realiseerde zich dat de sieraden maker en de mensen die ze daar op dat strand gesproken had hoogstwaarschijnlijk niet meer in leven zouden zijn.
Ze heeft er een beeldje over gemaakt, thuis. Raku gebakken, een bewerkelijk proces, ze is er een hele dag mee bezig geweest. Uit eerbetoon, voor die mensen, daar.

" In klei kan ik me uiten", zegt Truus, " ik vind het zo fijn om te doen, ik vergeet soms om te eten".

Voor de Kaart heeft Truus verschillende kerken van het eiland bestudeerd en in klei nagemaakt.
Ook de twee molens en de vuurtoren zijn van haar hand.

Proefhangen

Voordat we ons feestje gingen vieren in Dennenoord, vorige keer, was er eerst een 'blik in de schuur' om het naaiwerk te bekijken en de stand van zaken.
Er werd heel wat bepraat in de schuur, rond het werk, waaronder: "ja, dat ziet er zo wel goed uit, maar hoe is dat als je om hoog moet kijken, op 4 meter hoogte? Hoe ziet dat er dan uit?"
Zelf had ik altijd gedacht dat dat wel ongeveer hetzelfde zou zijn.
Eigen-wijs-heid betekend in mijn optiek ook opmerkingen van anderen tot je laten komen, en besloot met de reacties iets te gaan doen.


Nu hadden Wim en Biem ongeveer een maand geleden een paar katrollen met touwen op zo'n 4 meter hoogte bevestigd, voor als ik proeven wilde ophangen.
De tijd was daar om dit systeem te gaan gebruiken.

Voor het proefhangen heb ik een apart stukje gemaakt, inclusief dorp-met-kerk. Want daar waren ook vraagtekens bij. Door die vraagtekens was ik inmiddels zelf ook benieuwd geworden hoe dat er uit zou zien, een kerk-op-zijn-kop.

Proefhangstukje met wit kerkje-op-zijn-kop.

Door het proefhangen kreeg ik genoeg informatie: Ditte kon de dorpen gaan beschilderen, en Truus de kerken kleien!