Opsteken.

Een paar dagen geleden bloeiden er nog vrolijk gele krokussen in de berm van de Rozendijk, vanmorgen was daar niets meer van de bekennen, de wereld was wit.

Witte Tesselaars 

In de schuur is het behaaglijk dankzij een half uur stoken met het op petroleum werkende warmtekanon van Werner Dros, opgevolgd door de op flessengas werkende terrasverwarming van Siem Zijm van Tentorent.

Tineke Roeper stapt warm gekleed de schuur binnen.

Afgelopen zomer heeft ze, samen met haar schoonzus Nieteke Roeper, vele kilo's bladeren geplukt en de 19 kilo gesponnen wol geverfd. In de herfst is ze vanuit de schuur met rollen stramien onder haar arm naar huis gegaan om daar de breisels op te naaien. 

Ook nu, op deze winterse dag, is van de partij en stapt energiek de schuur weer binnen om aan de slag te gaan met het opsteken van het stramien op de  ijzeren frames.

Tineke zet het oude land met tye-ribs vast op het frame 

Jet Drijver komt ook warm gekleed binnen. Ze weet inmiddels wat ze kan verwachten, het is  de vierde dag dag ze komt helpen met opsteken.

Jet is sinds twee weken bij het project betrokken. Van mijn zus Frieda had ik gehoord dat Jet geïnteresseerd was en wel wat wilde doen, als ik haar hulp kon gebruiken. 

Nu had ik via de tam-tam al vernomen dat Jet heel handig is met naald en draad, ik dacht haar hulp dus goed te kunnen gebruiken.

Toen ik Jet vroeg hoe ze wist van het project, zei ze: " van de tv". 

Ze had het stukje op RTV Noord Holland gezien, en het leek haar leuk om een bijdrage te leveren. En zo dus, dankzij de tv, is Jet erbij gekomen.

Jaren geleden heeft ze een opleiding interieur-inrichting gedaan, waar ze ook heeft leren stofferen. En dat bleek in dit werk reuze handig: Jet is  erg goed in het omslaan en vooral vastzetten van de randen. Met de ik-en jij steek, vertelde ze me, of eigenlijk  een soort 'Jet-variatie' hiervan.

Jet is bezig met de duinen-partij, en komt hierin soms wel heel dikke stukken vilt tegen die omgeslagen en vast gezet moeten worden. Handigheid maar ook kracht is hiervoor nodig, en dat heeft ze gelukkig allebei.

Jet met de streng bardour garen, gedoneerd door de Bolder.

Gisteren is ze langs de stoffeerderij van de Bolder gegaan. Ze wist van speciaal garen dat goed kon werken in deze klus, en dacht dat ze dat daar kon halen. 

Kees Koopman van de Bolder vertelde haar dat ze het niet meer gebruikten, maar dat ze nog wel een streng van dat ' bardour garen' hadden liggen. Ze mocht het wel meenemen! 

En zo is Jet nu in de schuur met bardour garen van de Bolder de duinen van de Kaart aan het vastzetten.

Vorige week is de laatste grote klus, het opsteken op het ijzeren frame, van start gegaan.

En, vele handen maken ook hier weer licht werk!

Mijn zus Ingrid kwam voor een paar dagen logeren en heeft zich over de polder Het Noorden ontfermd. Die staat nu klaar en ingepakt te wachten op transport naar het museum.

Ingrid werkt aan polder Het Noorden

Grietje Trap, Tiny Drijver en Lies Bremer waren ook weer van de partij!

Grietje Trap en Tiny Drijver bij de Horsmeertjes.

Lies ter hoogte van de Muy.

Mijn nicht  Nelly Philipse vertelde me dat ze heel onhandig is met naald en draad. Na een bezoek met een paar vriendinnen in de schuur werd ze enthousiast en wilde ze het toch proberen. Blijkt toch dat ze minder onhandig is dan ze dacht...

Nelly steekt de Slufter op het frame.

Duinen en recreatiegebieden van vilt.

De duinen wilde ik er 'natuurlijk' uit laten zien. Van wol gemaakt, rechtstreeks van het schaap, ongeverfd, puur natuur. Vilt dus.

Rebecca Geskus bij haar kaard machine.

Om dit voor elkaar te krijgen kwam ik bij Rebecca Geskus terecht. 
Rebecca is beeldend kunstenaar en maakt vilt. Van op Texel grazende schapen.

Vilt atelier, in de 'stoffen worsten' zitten geschoren schapenvachten.

In drie jaar tijd heeft ze zich gespecialiseerd in vilten, en een heuse studie gemaakt van de verschillende schapenrassen die op Texel grazen. Vooral hoe de wol van de verschillende rassen vilt.
Vreemd genoeg is ons 'eigen' schaap, de Tesselaar, niet geschikt om vilt van te maken. Dat komt omdat het geen goed 'klit-eigenschappen' heeft, en dat is wat je nu net nodig hebt om goed vilt te kunnen maken. Het blijft een beetje los, en is daardoor juist weer heel erg geschikt voor dekbed-vulling. Want die moet tenslotte los en luchtig zijn. En daar is een bedrijf in Oudeschild nu net weer heel bekend mee geworden.
Als de Tesselaar gecombineerd wordt met een andere wol, dan valt er wel mee te vilten.
En zo is het gegaan.


Voor de duinen heeft Rebecca als basis vachten van Drentse Heideschapen gebruikt, die ze afgelopen zomer bij Van Zuilekom van schapenboerderij Klein Zeeland in het Noorden speciaal voor deze klus heeft kunnen reserveren.
In combinatie met het Drents Heideschaap heeft ze onder andere ook wol van de blauwe Tesselaar gebuik. In de Slufter kan je dat goed zien, de donkere lijnen zijn van de blauwe Tesselaar.

De Slufter wordt door mij in vorm gebracht.

Rebecca heeft haar atelier ook aan de Rozendijk, pal tegenover de schuur waar ik zit, dus dat is handig heen en weer lopen.
En we lopen wat heen en weer, met grote lappen vilt, van haar atelier naar de schuur, die ik dan weer rangschik en pasklaar maak zodat het uiteindelijk oude duinen, jonge duinen, de Slufter, het gebied rond de Geul en de Horsmeertjes, en het witte strand wordt. Of de fantasie die richting in probeer te prikkelen, eigenlijk.


Voor de blanke toppen der duinen heb ik een donkere variatie bedacht: stukjes vegetarische vachten. Dit is een speciaal product van Rebecca: een geschoren vacht vilt ze vast op een ondergrond van een lap vilt. Het schaap hoeft dus niet dood om een warm vloerkleed te krijgen.
En op deze manier kun je ieder jaar een vacht van hetzelfde schaap maken!
Rebecca geeft er workshops in. Op www.texelsvilt.nl vindt u meer hierover.

Duinen in wording met stukjes vachtvilt.

Bij het aan elkaar punchen (naaldvilten) en op stramien naaien van de lappen vilt wordt ik geholpen door Els Drijver en Ina Schrama. Ze weten van vilt, van de hoed en de rand, ze maken allebei hoeden.

Els Drijver en Ina Schrama bereiden het stramien voor.

Ina en Els aan het punchen

Er is meer gepunched, en wel met een machine die we mochten lenen van De Witte Engel.
Aanvankelijk was het de bedoeling de lappen duin ermee aan elkaar te punchen, maar dat bleek wat te grof voor de machine.
Voor het delicatere werk, de plattegronden van de recreatiegebieden, bleek de machine uitermate geschikt. Rebecca ging er meteen enthousiast mee experimenteren.

Rebecca achter de punchmachine.

Punchproef: recreatiegebieden in t Gerritsland.

Vier keer bezoek

Jong bezoek
Rebecca Geskus, die inmiddels bezig is de duinen voor de Kaart te vilten, had een leuke club middelbare scholieren op bezoek. In het kader van hun opleiding konden ze punten scoren door meer te weten te komen over vilten, en zo kwamen ze bij Rebecca terecht.


En omdat Rebecca heel enthousiast is over de Kaart, leek het haar een leuk idee de scholieren ook de Kaart te laten bekijken. Konden ze meteen zien hoe duinen van vilt eruit zien.
Ik vond het ook een leuk idee, en aangezien het atelier van Rebecca tegenover de schuur ligt, was het een fluitje van een cent om het te realiseren. Een kwestie van de weg over steken en de schuur in duiken.

En voor je het weet vertel je over spinnen, hoe dat nou eigenlijk gaat, en leg je uit waarom Zuid Eierland en de huizen bij het Horntje er niet op staan. Deel je je plan over hoe het naar het museum vervoerd gaat worden en leg je uit hoe je denkt dat het ophangen zal gaan.
Ik voelde me helemaal een beetje docent.




Brandpreventie
Tja, dat moest ook nog gebeuren. Een brandwerend middel op de Kaart, orders van de brandweer. 
Een bedrijf uit Harderwijk stuurde ene Jan met spuit en al naar Texel om de klus te klaren.
Het was zo gepiept: binnen anderhalf uur zat het er op. 

Onderkant

Bovenkant

Met een dagje drogen zou het klaar moeten zijn, maar dat bleek anders.


Uit Amsterdam
Suus Cornelissen, een vriendin van mij uit Amsterdam, was overgekomen om een paar daagjes te helpen met het opsteken van de lappen breisels en vilt op het ijzeren frame. Daar konden we nog niet aan beginnen, omdat het werk nog steeds niet droog was. 
Gewapend met haarföhn en elektrisch kacheltje ging Suus dit euvel tel lijf.

Suus is polder Eierland aan het drogen

Nieuwjaarsbijeenkomst
Veel breisters, spinsters en naaisters hadden de Kaart al een tijd niet gezien en waren nieuwsgierig hoe het er bij stond. Ze kwamen met velen kijken.

Vlnr:Bertha, Tiny, Nel, Riek, Wil en Tineke, ter hoogte van De Koog.

Vlnr: Wil, Tineke en Christine bij de noordpunt van het eiland.

En daarna de weg oversteken, waar in het atelier van Rebecca Geskus hapjes en drankjes klaar stonden.

Vlnr: Jet, Ditte, Dora, Ineke.

Vlnr: Ineke, Grietje, Christine.

                                                    Een gezellige en inspirerende start voor 2012!

De dennen van zeewier

Het is al weer een paar maanden geleden, toen het s' morgens om half 8 nog licht en mooi weer was. Het strand is een fijne fietstocht door de duinen hier vandaan, en daar ging ik heen. Om zeewier te jutten. Verplicht, want het hoort 'gewoon' bij mijn werk. 

Van het zeewier wilde ik de dennen maken.

Er ging een (onderwater) wereld voor me open! Ik had er geen benul van dat er zoveel soorten zeewier waren: rood, groen, geel, met grote bobbels, met kleine bobbels, lange slieren, korte takjes, en vanalles daartussen in.

.

Door het te drogen wordt het heel donker, bijna zwart. En het slinkt enorm. Van de 6 volle vuilniszakken 'vers' wier zijn er zo'n 2 gedroogd overgebleven. 

Om het te preserveren heb ik het ondergedompeld in een stevige lak. 

Het was mijn bedoeling het op het groene stramien vast te naaien, maar dat werkte niet. Het gatengroen van het stramien was te lelijk zichtbaar. 

Gelukkig had Tiny Drijver mij enige tijd geleden een, door haar zelf gesponnen en gebreide, deken van bruine schapenwol gegeven. Ze wilde 'm zelf niet meer hebben en vroeg zich af of ik 'm kon gebruiken voor de Kaart. 

De deken doet nu dienst als ondergrond voor de dennen. De verschillende tinten bruin vormen een prachtige, natuurlijke bodem voor het donkere bos van zeewier.

Zeewier drogen

   Onderwaterplantage wordt bovenwater plantage. 

Wier wordt gelakt en op gebreide deken van Tiny aangebracht.

Dorpen van spiegels

De dorpen worden uit spiegels gesneden. Als diamantjes zullen ze schitteren in de warme wollen weilanden, dat is het idee tenminste.

Oudeschild

Er zit echter ook een conceptuele gedache achter. Op de Kaart ben ik uitgegaan van verschillende onderdelen en tijden. 
Zo stamt het oude land uit de oertijd, de duinen en het strand ontstonden gedurende de 13de eeuw. Het maken van de polders is begonnen rond 1362, waarvan polder Eierland, ingepolderd in 1835, de jongste is.


Door de dorpen in spiegels uit te voeren, zet ik ook deze tijd op de Kaart. Een spiegel laat tenslotte altijd het huidige moment, dat wat er voor de spiegel aanwezig is, het 'nu', zien. 

De kerken worden op Den Burg gemonteerd.

De spiegels zullen ook bewegelijkheid, van mensen die onder de Kaart bewegen, reflecteren. Daarom heb ik er voor gekozen juist de dorpen in spiegels uit te voeren, daar is de reuring tenslotte.




Op Texel heb ik geen glassnijder kunnen vinden die de klus kon klaren. Ik ben er voor uitgeweken naar Amsterdam, waar ik bij BEVO glaskunst, aan de H.J.E. Wenckenbachweg nr 3  terecht ben gekomen.


"Wat betekend BEVO eigenlijk?", vraag ik Willem van Oijen, als ik samen met hem het glasatelier inloop om de gesneden stukjes spiegel op te halen. "Bergman en van Oijen", antwoord hij, "mijn naam is van Oijen en Bergman was een vroegere partner".

Willem in zijn glasatelier

Het blijkt een familiebedrijf te zijn, Willem heeft het van zijn vader overgenomen, die er in 1947 mee is begonnen.
Glas bewerken heeft hij in de praktijk geleerd. Gewoon, door veel te doen. Glas snijden, zandstralen, smelten, het kan allemaal bij BEVO.
Ter plekke laat Willem hiervan een staaltje zien, als ik hem vraag of het mogelijk is een stukje van Oosterend door te snijden, zodat ik de kerk die er op komt aan het onderliggende hout vast kan schroeven. "Of een gat in boren", stelt hij voor.
We lopen naar de vaste boormachine, waar Willem het water voor de koeling aanzet en voorzichtig de grote boorkop op het kleine stukje Oosterend plaatst.
Het is een secuur werkje, waar hij geduld en goed aanvoelen voor in moet zetten.
Geduld omdat het, ondanks het geweld van water en ronddraaiend ijzer, langzaam gaat. Goed aanvoelen omdat als je er bijna doorheen bent er een kwetsbaar moment komt waarin het glas alsnog kan breken.
Maar Oosterend houdt stand, en is twee gaten rijker!


Terwijl we de stukjes spiegel inpakken gaat de telefoon. Een kennis geeft een reactie op een televisie uitzending van gisteren, waarin Willem werd geintervieuwd.
Er speelt het een en ander. BEVO en nog een paar bedrijfjes als ook de Hells Angels, allen gevestigd aan de Wenckenbachweg, worden weggesaneerd. De media aandacht gaat naar de Hells Angels, die een goede deal met de gemeente hebben gesloten. De kleine ondernemers die op het terrein hun brood moeten verdienen, worden aan hun lot overgelaten, zo lijkt het.
Willem zet zich in om zowel zijn eigen als de andere kleine bedrijfjes in de schijnwerpers van de media te krijgen.
Want in oktober 2012 staan de bulldozers voor zijn deur, en hij heeft nog geen goede, betaalbare ruimte kunnen vinden om zijn bedrijf voort te kunnen zetten.


Meer weten over BEVO en wat ze allemaal doen: http://www.bevoglaskunst.nl/

Zo, dat was het laatste berichtje van dit jaar.
Ik wens u een warm en schitterend 2012 toe!

Waardevol handwerk.

E

Het is niet iets wat ik meteen vanaf het begin al had bedacht, maar ik begin me steeds meer te realiseren hoe bijzonder het eigenlijk is dat de Kaart helemaal door handen gemaakt wordt.

Een echt handwerk dus.

Handwerk wat meest in de vrije tijd wordt gedaan, door mensen met hun eigen expertise in spinnen, wol verven, ijzerwerken, lassen, knopen, breien, vilten, naaien, figuurzagen, glassnijder, kleien, schilderen.

Ik geloof dat ik niks vergeten ben...

Meer dan veertig handen helpen of hebben reeds geholpen dit werk zijn uiteindelijke vorm te geven.

Handwerk dat zijn eigen, mensenlijke tijd neemt.

Het biedt een mooi tegenwicht tegen de snelle, technische tijd waarin wij hier, in het Westen, in verzeilt zijn geraakt.

En het ontspant, geeft rust en energie, verzet de zinnen, geeft ruimte voor meditatieve gedachten. Dat zijn de reacties van de mensen als ik ze vraag wat ze nou zo fijn vinden aan spinnen, breien, naaien...

Dit geeft bezieling aan het werk, en daarmee krijgt de Kaart er een extra dimensie bij, vind ik zelf.

Eigenlijk wel een mooie gedachte, die ik  graag met u wil delen, op deze donkere, stille Kerstavond.

Op de tv.

En dan wordt je zomaar gebeld door RTV Noord Holland. Ze waren getipt door een vriendin van me, en wilden een stukje over de Kaart maken. Meteen de volgende dag al, als dat kon.

Ik legde het Riek voor, die het weer meenam de breiclub in.
Dat leverde de volgende dag vier televisiesterren op: Riek, Corrie en Wil, en ik.

Jarno, de camjo (cameraman en journalist in 1 ) aan het werk in de schuur.

Op dinsdag 13 december werd het uitgezonden, op RTV Noord Holland, in Holland Diep.

Dit is de link:
http://www.rtvnh.nl/uitzending-gemist/tv/225/34455/Noord-Hollands+Diep
Het stukje over de Kaart is te vinden vlak voor de helft in het programma, na de reportage over de vermiste Kelly.